Leit ki nongthoh khubor na Meghalaya ia ka IISc bad Vidhana Soudha ha Bengaluru

Ka kynhun ki 14 ngut ki nongthoh khubor na Meghalaya bad Tripura ba don mynta ha ka jingleit jngoh ia ka Karnataka, hynnin ka sngi ki la leit jngoh ïa artylli ki jaka ba pawnam bha jong ka Bengaluru, ka VidhanaSoudha, jaka ba don ka ïingdorbar thawaiñ jong ka Karnataka, bad ka Indian Institute of Science (IISc), ka jaka pule ba pawnam ka ri na ka bynta ka jingwad bniah ha ka science bad ka jingpule kaba kham halor. La pynlong ban kyntiew ïa ka jingïatylli jong ka ri bad ban kyntiew ïa ka jingïasngewthuh hapdeng ki thaiñ, ka Press Tour ka plie lad ïa ki nongïashim bynta ban ïohi markhmat ïa ka jingriewspah jong ka Karnataka ha ka liang ka synshar khadar, ka saian bad ka kolshor. Ha ka bynta kaba kongsan jong ka jingleit jngoh mynta ka sngi ka long ka jingleit jngoh ia ka Vidhana Soudha, ka jaka ba donburom jong ka iing dorbar thawain jong ka jylla Karnataka. Ia ka kynhun la pdiang sngewbha da u Gyanshekhar, senior Parliamentary Guide, uba la ai ka jingbatai shai shaphang ka kongsan kane ka jaka ha ka histori, ka jingtei bad ka kam shna ain. “Namaskar bad nga pdiang sngewbha sha ka VidhanaSoudha – ym tang ka ïing sorkar, hynrei ka dak ba im jong ka mynsiem synshar paidbah bad ka pateng jong ka rukom tei jingtei jong ka Karnataka,” ong u Gyanshekhar.

U la ïathuh ba ïa ka Vidhana Soudha la pyrkhat bad tei hapoh ka jingïalam jong u Kengal Hanumanthaiah, Myntri Rangbah ka Mysore ha kata ka por, ban pynpaw ïa ki jingangnud jong ka India hadien ka jinglaitluid na ka bynta ka jingsynshar hi da lade, ka burom bad ka jinglong nong India. Ia u maw nongrim la buh da u Myntri Rangbahduh ka ri u Jawaharlal Nehru ha u snem 1951, bad ia ka jingtei la pyndep ha u snem 1956. La tei da kaba pyndonkam da ka granite ba la wanrah na kylleng ka Bengaluru, kane ka jingtei ka jrong haduh 150 phut, bad ka don saw mala bad kawei pat ka mala kaba don ha khrum bad ka heh palat 60 akar. Ka long kawei na ki iing thawain ba heh tam ha ri India, bad ka pyni ia ka jingkhleh lang jong ka jingtei Neo-Dravidian, Indo-Saracenic, bad ki jingtei temple barim jong ka ri India. Ka central dome, kaba don ka dak jong ka ri, u Sing jong ka Ashoka, ka dei kaba lah ban iohi na jngai, katba hakhmat pat ka don ia ka jingthoh: “Ka Kam jong ka Sorkar ka dei ka Kam jong U Blei” – ka jingkren kaba pynpaw ia ka jingkitkhlieh jong ka jingshakri paidbah. La pyni ruh ïa ka kynhun ïaka jinglong bad ka jingtreikam jong ka Ingdorbar ThawAiñ bicameral jong ka Karnataka, kaba don hapoh ka Vidhana Soudha. Ka Ïing Dorbar Thaw Aiñ (Vidhana Sabha) ka dei ka ïingdorbar kaba kham hapoh, kaba kynthup ïa 224 ngut ki dkhot ba la jied (MLA). Ka don ka jingkitkhlieh ban thaw ain, ban mynjur ia ka mang tyngka, bad ban buh jingbahkhlieh ia ki nongpyniaid kam.

Ka Legislative Council (VidhanaParishad) ka dei ka iing dorbar kaba halor, ka kynhun kaba pura kaba don 75 ngut ki dkhot, kaba la jiedbeitbeit na ki konstitwensi bapher bapher kynthup ia ki nonghikai, ki samla ba la pyndep ia ka graduate bad ki bor synshar shnong. Ka long kum ka kamra ban bishar bniah bad ban iatai bniah.“Ki ar tylli ki iing dorbar ki pynthikna ia ka jingpeit bniah bad ki jingryntih, ki pyniar ia ka jinglong nongmihkhmat, bad ki pyni ia ka jinglong rangbah jong ka synshar paidbah ha ka jylla,” la pynkut u Gyanshekhar.Hashuwa kane, ka kynhun ka la leitjngohïa ka Indian Institute of Science (IISc)-ka jaka pule kaba pawkhmat ha ka pyrthei ha ka pule puthi bad ka jingwad bniah halor ka saian, kaba la seng ha u snem 1909 da ka jingïohijngai jong u Jamsetji Tata, u trai kompani bad ka jingkyrshan jong u Maharaja jong ka Mysore. Ka Yashali  na ka Tnad Communication ka la ai ka jingbatai kaba bniah bad la pyntip ruh ïa ki ba ka IISc ka la juioh ia ka kyrdan kum ka jaka pule ba nyngkong ha ka ri India ha ka National Institutional Ranking Framework (NIRF) da ka sorkar India, ka jingithuh kaba ka la bat la katto katne snem namar ka jingtbit jong ka ha ka jinghikai, jingwad bniah, jingsaindur thymmai bad ka jingktah ia ka jingpule ha ka pyrthei. Ki nongthoh khubor ki la leitjngohïaartylli ki jaka wad bniah kiba katkum ka juk mynta: ka Supercomputer Education and Research Centre (SERC) bad ka Centre for Brain Research (CBR) bad la ai jingtip shaphang ka bynta ba kongsan jong ka IISc ha kaba kyntiew ïa ka kyrdan jong ka India ha ka kam jong ki stad saian ha ka pyrthei.

Ha SERC, ka kynhun ka la sakhi ïa ka PARAM Pravega, kawei na ki kor kompiwtor ba stet tam bad ba khlaiñ bor jong ka India, ba la shna hapoh ka ri, ba la pyntreikam hapoh ka National Supercomputing Mission (NSM). Ka PARAM Pravega ka kyrshan ia ki jingwad bniah kiba ha khlieh duh ha ka jingpynwandur ia ka jinglong ka suin bneng, ka artificial intelligence, ka jingstad saian shaphang ki mar bapher bapher bad ki simulation ia ki kam kiba ia dei bad ka suinbneng. Ki stad wad bniah ki la bataikumno ka super computer ka iarap ia ki jaka pule bad ki jaka treikam jong ka sorkar ban weng ia ki jingeh ba bun ha ka liang ka saian bad ka imlang sahlang. La pynkynmaw ruh ïa ki nongthoh khubor ba ka IISc ka la pynmih ïa ki katto katne ki scientist ba pawnam jong ka ri India. Katba ka jingleitjngoh ki nongthoh khubor ia ka Karnataka ka dang bteng, ka kynhun mynta ka leit sha Mysuru, ha kaba kin sakhi ïa ki jingriewspah ka kolshor, ka pule puthi jong kane ka nongbah bad ki jaka treikam ba ia dei bad ki riewlum, kaba nangpynjylliew shuh shuh ïa ka jingsngewthuh jong ki shaphang ka jingnoh synñiang jong ka Karnataka sha ka roi ka par jong ka ri.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *