U MDC ka Laban constituency u Bah Ricky Shullai hynne ka sngi u la aiti ïa ka jingthoh sha u Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ban dawa ban pynbna ïa ka 1 tarik Naiwieng kum ka sngi shuti (State Holiday) ban ai burom ïa ka u Rev J.J.M (Bam Kwai Dwau U Blei) uba la pynioh iaka ain khyrnit ba hynnriew hapoh Meghalaya.Ha ka jingthoh u Bah Rikcy u la batai ba u Rev Nichols-Roy kum u dkhot jong ka Constituent Assembly of India bad uwei na ki nongthaw ba kongsan bad uba hakhmat eh ban wanrah ki jingiada ba khlain hapoh ka ain khyrnit ba hynnriew (Sixth Schedule) jong ka Riti Synshar jong ka ri India.U la pynkynmaw ba ha ka jingiatai nia ha ka 6 tarik u Nailur 1949 halor ki kyndon ba la thmu, u Nichols-Roy u la pynbna da kaba skhem ba ‘Ka jingangnud jong ngi ka don bad ka India, da kaba kyrshan ia ka jingsynshar hi watla ngi don hapoh ka Indian Union daka kyntait ia ki jingtyrwa ban pyniakhlad ia ki jaka lum na ka India”.Ka khyrnit ba hynniew (Sixth Schedule), kaba la treikam ha ka 26 tarik Kyllalyngkot 1950, la jer ba kadei kaba kyrpang jong ka jingpynwandur thymmai ha ka riti synshar kaba ai ïa ka bor thaw aiñ, ka jingïada ïa ka khyndew ka shyiap jong ki jaitbynriew, ka jingithuh ïa ki aiñ riti dustur, bad ka jingpynneh pynsah ïa ki tnat treikam tynrai.”Kane ka framework ka la plie lynti ban urlong ka jingthaw iaka United Khasi-Jaintia Hills Autonomous District Council ha ka 27 tarik u Jylliew 1952.
U Bah Rikcy u la kdew ba ka Sixth Schedule ka dang ïai bteng ban pynwandur ïa ka rukom synshar ha Meghalaya bad la pule ïa ka ha ka ri baroh kawei, kynthup ha ki eksamin jong ki nongtrei Sorkar bad ki jaka pule, kum ka nuksa jong ka model of asymmetric federalism bad ka tribal self-governance.Naduh ba u Nichols-Roy u la khlad noh ha ka 1 tarik u Naiwieng 1959, ki District Council ki la pdiang sngewbha ïa ka jingnoh synñiang jong u ha ka nongrim bad naduh kata ka por ka la bteng ban rakhe ïa ka sngi kum ka jingkynmaw burom. Ka dorkhas ka pynkynmaw ïa ka jingïatreilang jong u Nichols-Roy bad ki nongïalam jong ka ri kynthup ïa u Gopinath Bordoloi, u Dr. U Ambedkar, u Jawaharlal Nehru, bad u Sardar Vallabhbhai Patel. Ka la kdew ruh sha ki jingthoh histori ba haka por wan jngoh u Nehru, la pdiang sngewbha da u Rev. Nichols-Roy ha jaka sah ba don ha ‘Mountain View’ ha Qualapaty, Shillong. Da kaba pynksan ïa ka jingïadei bad ka juk mynta, ka dorkhas ka la ong ba katto katne ki thaiñ bad ki kynhun riewstad ha kylleng ka ri India ki dang ïai bteng ban pule ïa ka Khyrnit kaba Hynriew “kum ka lad ban ïada ïa ka jinglong trai ri trai muluk, ka hok halor ka khyndew ka shyiap, bad ka jingsynshar hi dalade ha ka thaiñ. U Bah Rikcy u la kynthoh ba ka jingpynbna ïa ka 1 tarik u Naiwieng kum ka sngi shuti (State Holiday) jong ka jylla kan pynpaw pyrthei ïa ka jingnoh synñiang ba kongsan jong u Nichols-Roy, kan pynkhlain ïa ka jingsngewthuh ïa ka riti synshar hapdeng ki pateng ban wan, bad kan pynskhem ïa ka jingkular jong ka Meghalaya ban ïoh ïa ka jingsynshar laitluid jong ki jaitbynriew hapoh ka Indian Union.
“Kan pynshlur ruh ia ki jaka pule ban pynlong ia ki prokram halor ka khyrnit ba hynnriew (Sixth Schedule) bad ka jingsynshar hi dalade jong ki trai ri trai muluk katba dang pynneh ia ka jinglong tynrai jong ka jingstad bad ka riti synshar jong uwei na ki nongiada ba hakhmat eh ia ka jingsynshar hi jong ki jaitbynriew ha India” kala ong. Watla ka khyrnit ba hynriew ka la mih na ka North-East Frontier (Assam) Tribal and Excluded Areas Sub-Committee hapoh ka jingialamk u Gopinath Bordoloi hynrei ka kot jingkynmaw ka ong ba u Nichols-Roy u la leh ïa ka bynta kaba kongsan ha ka liang ka jingstad, ka riti synshar, bad ka saiñ hima sima ha kaba ïada bad pynbha ïa ka phang pdeng jong ka Dorbar Thawaiñ bad ka Riti Synshar.Ka la ai burom ia u namar ba u la pynpaw ia ka jingsynshar hi hapoh ka Indian Union, ban iada ia ki jaka riewlum, ki ain riti dustur, ban kyntait ia ka jingpyniasoh shaka Union khlem ki jingiada bad ban pynkha iaka jingsynshar hi Autonomous District Councils. “Ka jingnoh synñiang jong u Rev JJM Nichols-Roy ka palat ïa ki lain saiñ hima sima bad ki niam. Ka jingithuh ha ka kyrdan jong ka Jylla kan ym long tang ban pynsah kynmaw ïa u nongïalam hynrei kan pynlong ïa ka jingburom ïa ka riti synshar ka ri kaba ïada ïa ka jinglong kyrpang, ki hok, ki riti dustur, bad ka jinglong laitluid jong ki paidbah ka Meghalaya,” la ong ka dorkhas.
You may also like
-
Pynpaw ki Rangbah shnong ha u MR, ki paitbah ha Shillong ki kynduh bun ki jingeh
-
Pyllait paidbah u MR ia 4 tylli ki program ban pynroi ia ka sap treikam ki samla
-
Lum u MR ia ka Dorbar paidbah ban sngap iaki jingsngewkhia jong ki paidbah
-
Bishar bniah u MR bad ki Myntri ïa ki projek hapoh Tura
-
Pyndep u CS ban pynrung kyrteng ïalade haka khanasumari
