Pyllait u Myntri Rangbah ia ka kot halor ki jingtei ba pyni ia ka jingstad ban im bad ka mariang

U Myntri Rangbah ka jylla u Conrad K. Sangma ula pyllait paidbah ia ka kot ‘Heritage of the Khasi Hills:Architecture, Society and Change in the Nineteenth and Twentieth Centuries ba la thoh da u Dr. David Arnold Kharchandy ha ka 23 tarik u Jylliew 2026, ha Taraghar State Guest House, Shillong. Kane ka kot la pynshong nongrim ha ka PhD thesis jong u nongthoh bad ka pynpaw ia ki snem ka jingwad bniah ha ka histori halor ka pateng bad jinglong jingman ki iing Khasi ha ki lum Khasi.

Kane ka kot ka iathuh shaphang ka histori ia ka jingtei iing ha Khasi Hills kum ka jingpynpaw ha ka imlang sahlang, kolshor, mariang bad ka jinglong tynrai. Ka peit ia ka jingtei bad ka pateng jong ki iing Khasi ym tang kum ki jingtei ki ba lah ban iohi da ki khmat, hynrei kum ki jingthoh histori ba buh jingkynmaw ia ka jingkylla jong ka jingiadei hapdeng u briew, ka mariang, ki jingngeit, ka teknoloji bad ka jingim man la ka sngi.

Ka jingthoh ka batai shaphang ki iing Khasi ba mynshwa, ka Iing Sad, ki jaka ba don ka rympei kum ka pdeng jong ka iing, ki riti-ki dustur, ki jingkhang, ki tiar jingtei tynrai ryngkat ka ka jingiatreilang ka shnong bad ka imlang sahlang. Ka pynpaw ruh kumno kine ki rukom tei ki pyni ia ka jingstad ban im bad ka mariang, ka rukom pynbeit ia ka imlang sahlang, ka jingim ha ka rukom kur-bah-kha, ki dor ba kyntang bad ka jingstad ka iarap ha ka jingim.

Kawei na ki bynta ba kongsan jong kane ka kot ka long ka jingpynpaw ia ka bynta jong ki kynthei kum ki nongtei ba jar-jar ka jaka sah Khasi. Ka pyni ia ka bynta kaba pynneh pynsah ia ka jingsuk jingsain ha iing, ban pynim ia ka jingstad tynrai ban pynkhreh ia ki tiar ban sumar ia ka madan bad ka rympei iing bad ban pynwan dur ia ka jingmut ba jylliew jong ka “iing”.

Ka kot ka peit ruh ia ki jingkylla ba wan lyngba ka jingsynshar British, ka kam mission, ka niam Khristan, ka pule puthi, ka jingroi Sohra bad Shillong bad u jumai ba shyrkhei ha u snem 1897. Ka batai shaphang ka jingmih ki iing bungalow, ki iing Assam-type, ki Iing Mane, ki skul, ki mission compound, ki iingtreikam synshar, ki jaka sumar pang bad ki jaka paidbah ka sor.

Da kane ka jingpule ia ka jingbteng bad ka jingkylla, kane ka kot ka pynpaw ia ka jingdonkam ban pynneh pynsah ia ka histori jong ka rukom tei u Khasi kum ka bynta jong ka pateng bad kolshor jong ka jylla Meghalaya. Ka jingpyllait paidbah ia kane ka kot ka long kawei ka jingnoh synniang ba kongsan ha ka jingpynrung bad ka jingbatai ia ka pateng jingtei jong ki Khasi Hills.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *