Ka krem Sutiang ba rieh u Kiang Nongbah bad ka krem Labit ba don ki dohkha khlem khmat

Kum shibynta ban pyrshah ia ka jingthmu ka MSPCB ban pynlong ia ka Jingpynsngew Paidbah (Public Hearing) ha ka 22 tarik Jymmang halor ka jingthmu tih mawshun ka company M/s Shree Cement Ltd. ha u Lum Syrman ki nongshnong shnong ka Daistong ha ka 18.05.2026 ki la ai dorkhas sha u CEM, JHADC ban pynpaw ka jingpyrshah jur bad kyrpad ia u CEM ban tuklar bad pyndam noh ia ka Jingpyngsngew Paidbah ban tih mawshun ha utei u lum.

Ki daw ki long katei ka kompany ban tih mawshun ha u Lum Syrman, ka dei kajuh ka kompany ba ki pyrshah ban shna kharkhana dewbilat ha shnong Daistong bad ka jingpynsngew paidbah la pynlong ha ka 19 tarik u Nohprah, 2025 hynrei ki nongshong shnong ka Daistong ki ioh ban iashim bynta namar la khang lynti da ki briew ba kah durkhmat.

Kawei pat ka long ia ka khyndew ki nong Dastong ba don ha u LumSyrman, kynthup ki jaka rep baheh kumba 40.1 hectare, la shu kynthup jubor ha ka jaka ban tih mawshun khlem kajingtip ki trai jaka.

Lada ai lad ia katei ka kompany ban khlong mawshun kan pynjot ia ka mariang, ki khlaw ki btap ba rben u Lum Syrman bad ia ki mrad ki sim ki doh, ki jaka rep bad ia ki lum ki wah. Kane kan ktah ia ka Wah Leteiñ ha Elaka Nongkhlieh, kaba bsa um ia ki pynthor kba. Kumjuh ka Wah Noh Luja, Wah Krem Ksar, Wah Phiah Shilliang, Wah Bri Synni, Wah Bri Yndoh bad ki doh um doh wah.

Ka jingtih mawshun kan ktah ruh ia ki krem, kum ka Krem Liatprah kaba jrong tam ha South Asia. Nangta, ka Krem Labit ba pawnam halor ka jingdon ki dohkha ba khlem khmat (Neolissochilus Pnar). Ka Krem Sutiang ha kaba u Kiang Nangbah, Khlawait Nongialeh Laitluid ka Ri Jaiñtia bad ki shipai jong u ki rieh ha ka ba ialeh thma pyrshah ia ka Sorkar Bilat bad kiwei kum ka Krem Noh Luja, Krem Ksar, Krem Liat Pyrla, Krem Khang Bru, Krem Wah Range bad kiwei kiwei.

Ka jingtih Mawshun kan ktah ruh ia ka Pynthor Kba Leteiñ, kaba dei ka pliangja ki nong Elaka Nongkhlieh kaba dei ka Pynthor pynmih bun bha u kba ha Jaiñtia Hills bad ka Pynthor Kba Daistong.

U Lum Syrman um dei ka “SHNONG,” ka dei ka kyrteng ka jaka. Ym don briew bashong basah ha u Lum Syrman, lait tang ki nongrep kiba sah miet teng teng ha ka por rep por riang bad ki nongri mrad kiba sah miet teng teng. Kumta ka jingkhot kyrteng, “SHNONG” ia u Lum Syrman katkum ba la paw ha ka Jingpynbna Paidbah ka MSPCB ka long bakla katkum ka “Section 20 jong ka Jaintia Hills Autonomous District (Establishment of Elaka and Village and Election, Appointment, Powers, Functions and Jurisdiction of Dolloi, Sirdar and Waheh Shnong) Act, 2015” bad kaba ialam bakla ia kasorkar bad ia ki paidbah.

Ka jingtih mawshun kan ktah ruh ia ka rukom im tynrai jong ki trai ri trai muluk ka shnong Daistong bad ka Elaka Nongkhlieh, kiba la iaid lynti naduh hyndai haduh mynta ha ka suk ka saiñ tryngkat ka mei mariang.

Katkum ka jingpynmih khubor ki nongialam ka Elaka Nongkhlieh ha ka 16 tarik mynta u bnai, ha Moolasngi, ka don ka jingialang bad ki trai jaka ha u Lum Syrman, bad ha ka jingialang ka la don ka jingiapynbeit ba katei ka company kan siew ia ki trai jaka ha Block-I jong u Lum Syrman, ki nongshong shnong ka Daistong, ki kwah ban pynshai sha ki bor sorkar bad sha ki paidbah ba kim kwah ban die jaka ha u Lum Syrman sha ka kompany ban tih mawshun lane ha ka Elaka namar kim don bynta ha ka jingialang ba la khot da ka Elaka bad ki nongshong shnong ka Daistong kim tip ia Block-I ha u Lum Syrman. Kane ka long katkum kyrwoh khubor ba la phah da u bah Kiwa Chongchnong, Daistong, East Jaintia Hills.